 |
|
|
Protetyka Kończyny Dolnej odnosi się do protez nóg (np. proteza po wyłuszczeniu w stawie biodrowym, proteza uda, proteza podudzia, proteza stopy)
Mobilność, Samodzielność i Normalność są podstawowymi celami przy wykonaniu protez kończyny dolnej. Przy doborze odpowiednich elementów oraz konstrukcji leja bierzemy pod uwagę sprawdzone rozwiązania z Unii Europejskiej, gdzie bazuje się na twz. Stopniach Mobilności. Poza Stopniem Mobilności – przy doborze elementów, oceniamy również stan potencjalnego użytkownika (m.in. ogólny stan zdrowia, stan i właściwości kikuta, wagę, wzrost, jego miejsce zamieszkania, teren po jakim się porusza, hobby, obowiązki- np. opieka nad dziećmi, aktywność zawodową i społeczną). Są to niezbędne determinanty właściwego zastosowania elementów i konstrukcji leja.
Stopień Mobilności 1 - Pacjent poruszający się w pomieszczeniach zamkniętych. Pacjent jest zdolny przemieszczać się za pomocą protezy w pomieszczeniu o płaskim podłożu i z małą prędkością. Czas poruszania się i długość pokonywanej drogi są mocno ograniczone ze względu na stan zdrowia pacjenta. Cel terapii: Przywrócenie zdolności samodzielnego stania i ograniczonego poruszania się w pomieszczeniu zamkniętym.
Stopień Mobilności 2 - Pacjent z ograniczoną swobodą ruchów na zewnątrz. Pacjent porusza się za pomocą protezy z małą prędkością oraz potrafi pokonać małe przeszkody takie jak: krawężniki, pojedyncze stopnie lub nierówne podłoże. Czas poruszania się i długość pokonywanej drogi są ograniczone ze względu na stan zdrowia pacjenta. Cel terapii: Przywrócenie zdolności samodzielnego stania i ograniczonego poruszania się w pomieszczeniu zamkniętym jak i na zewnątrz.
Stopień Mobilności 3 - Pacjent bez ograniczeń poruszający się na zewnątrz. Pacjent posiada zdolność poruszania się za pomocą protezy ze średnią i dużą prędkością pokonując bez problemu większość napotkanych przeszkód. Użytkownik protez porusza się w terenie otwartym oraz może wykonywać czynności związane z zawodem, terapią lub inne czynności, które nie obciążają nadmiernie konstrukcji mechanicznej protezy. W razie potrzeby, czyli ze względu na wtórne uwarunkowania (dodatkowe upośledzenie, szczególne warunki życia) należy zwiększyć stopień bezpieczeństwa oraz stopień mobilności na średni do wysokiego. Czas poruszania się i długość pokonywanej drogi są w porównaniu z człowiekiem nieamputowanym i tylko w nieznacznym stopniu ograniczone. Cel terapii: Przywrócenie zdolności samodzielnego stania i w nieznacznym stopniu ograniczonej możliwości poruszania się w pomieszczeniach zamkniętych jak i na zewnątrz.
Stopień Mobilności 4 - Pacjent o nieograniczonej swobodzie ruchów i dużych wymaganiach poruszający się bez ograniczeń na zewnątrz Użytkownik protezy może poruszać się na zewnątrz za pomocą protezy w sposób nieograniczony. Czas poruszania się i długość pokonywanej drogi nie są limitowane. Ze względu na duże wymagania pacjenta dotyczące funkcjonalności i wydajności protezy mogą pojawić się zniekształcenia, naprężenia, przeciążenia konstrukcji wywołane przez siły uderzeniowe. Cel terapii: Przywrócenie zdolności samodzielnego stania i nieograniczonej możliwości poruszania się w pomieszczeniu zamkniętym jak i na zewnątrz.
Definicje te nie odnoszą się jednak do dzieci, które ze względu na swoją wiekową aktywność są automatyczne przypisane min. do 4 Stopnia Mobilności. Podobnie stopnie mobilności nie mają zastosowania w sporcie wyczynowym, a są jedynie odzwierciedleniem standardowych stereotypów codziennego życia.
Odpowiednia ocena Użytkownika pozwala na przypisanie stopnia mobilności i dobór elementów. Wszyscy liczący się producenci światowi zostali zobligowani do przetestowania swoich produktów oraz ich kombinacji (mobilność i waga użytkownika oraz funkcjonalność, wydajność, sprawność i żywotność elementów modularnych) zgodnie z wytycznymi płatnika (Stopnie Mobilności).
Kolejnym i najważniejszym etapem zaopatrzenia jest właściwie wybrana i wykonana konstrukcja leja. W swojej praktyce wykonujemy leje pełnokontaktowe.
|
|
Przy amputacji uda stosujemy głownie lej pełnokontaktowy wzdłużno-owalny zwany również owalnym, lej czworokątny (dla tych użytkowników, którzy są przyzwyczajeni) oraz ich modyfikacje (np. leje anatomiczne i lej MAS). W podudziu zalecamy stosowanie nowoczesnych technologii leja- lej silikonowy (6Y42, 6Y75, Iceross/ Ossur, Otto Bock), lej Kopolimerowy (tzw. TPE np. Alps, Otto Bock-6Y90, 6Y92 [rys.3] , 6Y93 lub OWW- Alpha, Alps) i lej poliuretanowy PU (lider Otto Bock 6Y523, Profile-Liner).
|
|
Od standardowych rozwiązań, zależnie od Mobilności, wykonujemy najnowsze hity i rozwiązanie światowe (np. System Harmony z lejem poliuretanowym [rys. 4]).
|
|
Pozostałe elementy stosowane w protetyce, które preferujemy w naszej pracy, to zależnie od mobilności: od stopy dynamicznej (typ SACH), poprzez stopy z rdzeniem polimerowym (np. 1D35 Otto Bock [rys. 5]) lub stopy węglowe (oparte na technologii prefabrykowanego włókna węglowego poddanego działaniu ciśnienia i temperatury np. C-Walk [rys. 6], Trais [rys. 7], Flex-Foot). Najbardziej zaawnasowane technlogie w protetyce stopy proponują nam Ossur (www.ossur.com), Otto Bock (www.ottobock.com), Freedom Innovations (www.freedom-innovations.com) i Blatchford (www.blatchford.co.uk). Zainteresowanych zapraszamy na strony naszych dostawców w języku polskim (Ossur, Endolite, Blachford- www.ortocentrum.com.pl) i Otto Bock (www.ottobock.pl)
|
|

|
|
Przeguby kolanowe również podlegają weryfikacji mobilności np. Mobilność 1: 3R40, 3R15, Mobilność 2: 3R90 i 3R92, Mobilność 3: 3R60 [rys. 8], 3R106 [rys. 9], 3R80, KX06, Mauch, Total Knie, kolano C-Leg, Mobilność 4: 3R80, 3R98 C-Leg [rys. 10].
|
|

|
|
Protetyka Kończyny Górnej dotyczy np. protezy palców, protezy ręki, protezy przedramienia, protezy ramienia, protezy barku- z podziałem na protezy kosmetyczne, protezy mechaniczne, protezy mioelektryczne (protezy bioelektryczne) oraz protezy hybrydowe
Mimo daleko rozwiniętych badań i przy obecnym postępie technologicznym, dostępne rozwiązanie zastępujące funkcje chwytne i manipulacyjne ręki pozostawiają wiele do życzenia. Na dzień dzisiejszy możemy jedynie obserwować poczynania czołowych producentów ( „I-Limb” http://www.touchbionics.com/, Otto Bock ). Dla wielu osób jest to jednak wspaniały zwiastun i z nadzieją oczekiwać można przełomu w tej dziedzinie. Mimo wielu podziałów protez kończyny górnej, proponujemy najbardziej przejrzysty i zrozumiały: Protezy Mechaniczne (tzw. Funkcjonalne, Kinetyczne, Protezy Bioelektryczne, Protezy Mioelektryczne [ rys. 11], Protezy Hybrydowe) i Kosmetyczne (czynne i bierne). Wśród protez kosmetycznych można wyróżnić protezy silikonowe-estetyczne (bierne [ rys. 12]).

 Ich przykładem może być np. uzupełnienie kosmetyczne palca lub części dłoni. Proteza kosmetyczna czynna może być wyposażona w dłoń z możliwością chwytu [ rys. 13], a właściwie umożliwiającej jedynie docisk włożonego doń  przedmiotu (np. długopis) oraz regulowany przegub łokciowy lub barkowy umożliwiający pozycjonowanie protezy w pozycji siedzącej przy stole (np. zgięcie jej w łokciu i z rotacją barku umożliwiające położenie przedramienia i dłoni na blacie stołu) lub podczas ubierania się. Protezy mechaniczne mogą być sterowane poprzez linki (system 1, 2 lub 3-linkowy) i zawiadywać zależnie od wysokości amputacji dłonią lub hakiem (otwarcie i zamknięcie), łokciem (zgięcie i blokada zgięcia- wyprost), tzw. Mioelektryczne lub bioelektryczne sterowane są natomiast wzmocnionym impulsem mięśniowym poprzez elektrody stykające się ze skórą użytkownika w odpowiednich miejscach na ciele lub kończynie górnej [ rys. 14].
 Za pomocą 1 lub 2 elektrod można sterować otwarciem, zamknięciem jednostki chwytnej (dłoń lub chwytak elektryczny [ rys. 15]), rotacja przedramienia, kontrolować ruchy w łokciu (zgięcie, blokada pozycji, wyprost). Staw barkowy może być pozycjonowany biernie (zgięcie- przód/ tył, odwiedzenie i przywiedzenie).
|
|
|
|